Santana Kolebra Bèrdè, nieuws

NIEUW BOEK, NIEUWE STICHTING, NIEUWE HERDENKING

Op 1 juli 2026 herdenkt de dit jaar opgerichte Stichting Eerherstel Nazaten Slaafgemaakten Santana Kolebra Bèrdè (SENS-SKB) de Afro-Curaçaoënaars die anoniem begraven liggen op Santana Kolebra Bèrdè te Willemstad, Curaçao. Ter gelegenheid van deze herdenking geeft voorzitter Nizaar Makdoembaks een studie uit over de geschiedenis van deze begraafplaats.

Monumento Nashonal Santana Kolebra Bèrdè te Kas Chikitu is niet altijd de monumentale begraafplaats geweest die het nu is. In de slavernijtijd lag hier een plantage, later een cultuurtuin die moest helpen armoede te bestrijden.

Omslag van het nieuwste boek van Nizaar Makdoembaks.

In 1929 legde men op deze locatie een openbare begraafplaats aan die bekend kwam te staan als ‘het kerkhof van de schande’. Na de sluiting ervan in de jaren 60 verwaarloosde men de plek. De natuur overgroeide de honderden graven van onbekende mensen, onder wie vele nazaten van slaafgemaakten – arme Afro-Curaçaoënaars die men alleen een laatste rustplek gunde tussen zondaars, ongelovigen en ongedoopten – en andere personen die de koloniale samenleving onwelgevallig waren, zoals de slachtoffers van de Aprilmoorden of Matansa 20 abril.

Op 20 april 1942 richtten overheid en CPIM een bloedbad aan bij een poging een vreedzame staking van 400 Chinese zeelieden te breken. De doden begroef men snel en anoniem in een massagraf op Kolebra Bèrdè. Dit drama kwam in 2003 opnieuw onder de aandacht via de toen mede door Makdoembaks opgerichte Stichting Eerherstel Oorlogsslachtoffers Curaçao (SEOC). De SEOC en Makdoembaks vochten decennia voor erkenning van de Chinese slachtoffers. Tegelijkertijd lieten zij de begraafplaats grondig renoveren en door bisschop Mgr. Luis Secco alsnog wijden. In 2012 erkende de Curaçaose regering officieel de slachtoffers en riep de begraafplaats uit tot nationaal monument.

“Nu is de tijd gekomen om aandacht te vragen voor de andere hier anoniem begraven personen,” aldus Makdoembaks. Het achterhalen van wie er allemaal op Santana Kolebra Bèrdè begraven liggen, is een doorlopend onderzoek. In dit boek beschrijft de auteur de geschiedenis van deze historische locatie in de periode van 1758 tot 2026. Daarnaast maakt hij een begin met het openbaar maken van de tot op heden bekende identiteiten van aldaar begraven personen. Daartussen, en zeker ook tussen de honderden graven van nu nog onbekende doden, bevinden zich veelal arme Curaçaose nazaten van slaafgemaakten.

Bestel een fysiek exemplaar van het boek hier, of
download een pdf (lage resolutie) van het boek hier.

Nieuwe slavernij publicatie Nizaar Makdoembaks

Onderzoek van publicist Nizaar Makdoembaks naar zijn geboortestreek in Suriname leidde tot een omvangrijk slavernijdossier rondom het Pad van Wanica. Vanuit mishandeling en de staalharde focus op economisch gewin laat de auteur in deze nieuwe publicatie zien waarom het de koloniale overheerser maar niet lukte een minder inhumaan gezicht te krijgen.

Hoofdonderwerp van het boek is een rechtszaak uit 1777 tegen de plantagebeheerder Hermanus Beeke. Beeke mishandelde het slaafgemaakte meisje Sophia dat hij in eigendom had zo gruwelijk dat zij stierf aan de gevolgen daarvan. Zelfs in het koloniale Suriname uit de slavernijtijd, waar wreedheid tegen slaafgemaakten in de wet verankerd lag, baarde de genitale verminking van het meisje opzien.

            Het dossier Beeke toont in alle helderheid de onoverbrugbare afstand tussen de nobele woorden en voornemens in uitgevaardigde decreten en resoluties en de mensonterende dagelijkse realiteit op de plantages. Een afstand die plantagebeheerders en -eigenaren in stand hielden met als enige doel goed geld te blijven verdienen, koste wat het kost. Een ander sprekend voorbeeld hiervan is Ephraim Jacobs Polak. Hij diende al een half jaar voor de moord op Sophia een klacht tegen Beeke in wegens mishandeling van een slaafgemaakte vrouw die hijzelf in eigendom had. Hoewel hij zelf bepaald niet de handen in onschuld kon wassen. Dit blijkt onder andere uit de strijd die Polak aan het Pad van Wanica voerde tegen daar actieve onderduikers die van de plantages waren weggevlucht.

Aan al dit archiefonderzoek verbindt de auteur als conclusie dat het nazaten en Nederland zou sieren een substantiële bijdrage te leveren aan de huidige gezondheidszorg in Suriname. Als passend sluitstuk bij de betrokkenheid van onze voorouders bij de slavernijgeschiedenis, waar de Nederlandse staat in 2022 excuses voor aanbood.

U kunt een LowRes bestand van deze publicatie inzien via onze pagina Publicaties downloaden. Een bijdrage voor het onderzoek e/o productiekosten wordt op prijs gesteld, zie de donatie optie aldaar.

Nizaar Makdoembaks is een voormalige huisarts. Hij publiceerde meer dan vijfentwintig studies, over de geschiedenis van de voormalige Nederlandse koloniën en over de gezondheidszorg in Nederland.

================================================================

Nizaar Makdoembaks – Polaks slavernijverleden en Beekes genitaal verminkte Sophia. Uitgeverij: de Woordenwinkel 2023. Prijs: euro 35. Aantal pagina’s: 282. ISBN: 978-90-76286-37-2.

Presentatie boek ‘Lachmon en Hindostaanse Godfathers’

Op vrijdag 20 januari 2023 presenteerde auteur Nizaar Makdoembaks zijn historische boek over de opkomst van de kantraki’s in Suriname: Lachmon en Hindostaanse Godfathers in Suriname. Dat deed hij niet alleen, de presentatie werd ingeleid door mevrouw Rita Tjien Fooh-Hardjomohamad, archivaris en directeur van het Nationaal Archief Suriname, de plaats waar de presentatie werd gehouden. Daarna kwam historicus Mildred Caprino aan het woord. Zij hield een voorbeschouwing bij de presentatie. Als derde en laatste besprak Makdoembaks zijn boek aan de hand van een uitgebreide powerpoint met onder meer afbeeldingen van de historische documenten die hij voor het boek gebruikte. Naderhand volgde nog een discussie met het publiek.

Van deze bijeenkomst werd verslag gedaan in de zondagse editie van het Surinaamse tv-programma In de branding op het televisiestation Apintie.

Bekijk hier het item over de presentatie in de uitzending van
In de branding d.d. 22-1-2023.

Links mevrouw Rita Tjien Fooh-Hardjomohamad, rechts mevrouw Caprino,
in het midden Nizaar Makdoembaks.
De uitnodiging voor de boekpresentatie zoals deze in Suriname werd verspreid.

IM Ben Smit, architect met hart voor Curaçao

Afbeelding

De vermaarde architect Ben Smit overleed gisteren op 97-jarige leeftijd. Onder zijn bekendste werken rekent men iconen van bouwkunst op Curaçao zoals het Hilton, het Intercontinental (later Van der Valk), de Antilliaanse verffabriek en de nieuwe vleugel van het St. Elisabeth-ziekenhuis. Smit woonde met zijn gezin op Curaçao van 1943 tot 1969, het jaar waarin het gezin naar Nederland verhuisde. Maar het hart van de architect bleef zijn hele langen leven in de Antillen, getuige het IM dat deze morgen in de Volkskrant verscheen.